Nguyễn Khản đề thơ ở Đền Và

 
Đăng bởi: 16 January 2009
views  1,048 lượt xem
CHIA SẺ:

Vừa qua, trong dịp về thăm đền Và (thuộc xã Trung Hưng, thị xã Sơn Tây – Hà Tây) chúng tôi có may mắn sưu tầm được một bài thơ Nôm của Nguyễn Khản, anh ruột Nguyễn Du. Để hiểu bài thơ này, trước hết, chúng tôi muốn giới thiệu qua vài nét về ngôi đền và vị thần được nhân dân thờ ở đây.

Bút tích đề thơ ở Đền Và của Nguyễn Khản

Bút tích đề thơ ở Đền Và của Nguyễn Khản

Đền Và, còn có tên gọi là Đông Cung, là một trong bốn chấn cung thờ thần núi Tản Viên – vị thần trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Nơi đây hiện còn rất nhiều tư liệu Hán Nôm có giá trị trên các di vật bằng các chất liệu đá, giấy, gỗ… Cụ thể như sau: thần tích, thần phả: 4 cuốn; sắc phong: 18; hoành phi: 18; câu đối: 44; bia đá: 2; biển gỗ: 8; chuông: 3.

Riêng bài thơ của Nguyễn Khản được khắc trên một biển gỗ, nét chữ nói chung rõ ràng, trừ một vài chữ do bị vỡ, hơi khó đọc.

Sau đây là phần dịch nghĩa (đối với lời dẫn bằng chữ Hán) và phiên âm (đối với bằng thơ bằng chữ Nôm) toàn văn tác phẩm của Nguyễn Khản được khắc trên biển gỗ:

“Khản tôi, từ năm Canh Thìn nhập sỹ, làm Đốc đồng Sơn Tây. Qua hai kỳ khảo xét công trạng, năm Đinh Dậu phụng mệnh trấn giữ hai trấn Sơn Tây – Hưng Hóa, chẳng bao lâu thì vì có việc mà bị giải nhậm. Nay nhờ Vương thượng nối theo nghiệp sáng(1) mà lại làm việc ở trấn. Bấy giờ có đến lễ ở chấn cung ba lần, ngẫu hứng mà làm một bài thơ luật vụng về, viết lên biển gỗ để tỏ ý kính trọng.

Thơ rằng:

Cây làm tản cái, đá làm ngai,
Vòi vọi thần cung rạng Đẩu, Thai(2)
Bảo triện(3) đùn đùn mây nhiễu khám,
Ngọc hào rỡ rỡ ráng in đài.
“Rồng oanh hùm trạm”(4) thiêng ngôi đất,
Đà phẳng Lô trong(5) vững bác trời.
Chiêm bái trót từng ba độ đến,
Trộm nhờ linh đức trấn phương Đoài(6)

Vào tiết Thanh minh năm Quý Mão, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 44 (1783), Hồng Lĩnh hầu Nguyễn Khản, người xã Tiên Điền, Nghi Xuân, Tiến sỹ khoa Canh Thìn (1760), Tả tư giang, Lại bộ Thượng thư, Phụng sai trấn thủ Sơn Tây, kính đề”.

Theo những dòng lạc khoản ở trên, chúng ta có thể thấy đây là bài thơ được Nguyễn Khoản sáng tác vào lúc cuối đời (ông mất khoảng năm 1786).

Thơ văn Nguyễn Khản chắc còn nhiều, đáng tiếc là chưa sưu tầm được mấy. Việc tìm thêm những bài thơ khác của Nguyễn Khản là rất hữu ích và cần thiết, đặc biệt là những tác phẩm do ông làm bằng chữ Nôm.

CHÚ THÍCH

(1) Chỉ việc Đoan Nam vương Trịnh Khải lên ngôi chúa năm 1782.
(2) Đẩu, Thai: tên hai ngôi sao rất sáng ở giải Ngân Hà.
(3) Bảo triện: cán bàn nhỏ có khảm các đồ quý.
(4) “Rồng oanh hùm trạm”: rồng uốn hổ ngồi, một thế rất đẹp theo quan niệm phong thủy thời phong kiến.
(5) Đà, Lô: tức sông Đà và sông Lô.
(6) Phương Đoài: tức phương Tây theo bát quái phương vị, đây chỉ vùng đất thuộc tỉnh Sơn Tây cũ.

Tác giả: Tiến sỹ Nguyễn Xuân Diện
Bài đăng trên Tạp chí Hán Nôm, số 4 năm 1993.
Ảnh: Dương Ngọc Hà
Nguồn: Blog Yahoo Nguyễn Xuân Diện

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
Viết phản hồi