Bức hoành phi do Chánh sứ của vua Càn Long tặng

 
Đăng bởi: 12 March 2009
views  2,143 lượt xem
CHIA SẺ:

Lần theo địa chỉ từ cuốn Thế phả của gia tộc Đại thi hào Nguyễn Du, chúng tôi đã tìm về ngôi nhà gỗ xoan ở thôn Hưng Phúc (xã Tương Giang, Từ Sơn, Bắc Ninh) và được hai anh em cụ Nguyễn Thinh 86 tuổi và cụ Nguyễn Thanh Bình 67 cho xem đôi câu đối “Lưỡng triều danh tể tướng-Nhất thế đại nho sư”. Tại đây, chúng tôi lại bất ngờ một lần nữa…

Ánh sáng từ cuốn gia phả

luongtrieu

Câu đối “Lưỡng triều danh Tể tướng/Nhất thế đại Nho sư”

Trong lúc vui chuyện, gia tộc còn biết: Năm xưa các cụ còn một bức hoành phi nữa, nhưng do đời sau gia cảnh khó khăn đã bán mất, may mà đôi câu đối mang nội dung quá hiển hách, không ai dám mua về, nên còn lưu giữ được treo ở nhà thờ Tổ đến nay.

Lần sau ra chơi thăm, may có cụ Chiểu người xóm bên sang chơi, biết vọng của tôi muốn được chiêm ngưỡng bức hoành phi cổ quý giá, cụ Chiểu đã vui lòng dẫn tôi sang nhà thờ Phạm ở cùng xã, nơi mua được và treo trang trọng trên ban thờ. Tôi bàng hoàng sững sờ, xúc động và mừng khôn xiết khi thấy 4 chữ thiếp vàng rực sáng trên cao: Dịch Thế Thư Hương (Đời đời vinh quang nhờ văn chương sách vở).

Chúng tôi xin phép kê bàn ghế cao lên để đứng đọc hai dòng lạc khoản thì thấy còn mờ mờ dòng chữ khắc bên phải là: Càn Long Tân Tỵ, Lạp tiền nhất nhật sách phong Chánh sứ Đức Bảo đề. Bên trái là: Minh Mệnh Giáp Ngọ… vọng phụng… ư Vĩnh Tường tân tu.

Đối chiếu trong gia phả thấy chép: Tháng 12 năm ấy (Tân Tỵ) sứ nhà Thanh sang sắc phong, Nguyễn Nghiễm được sai đến Thiều Dao công quán thăm hỏi, ông có làm thơ tặng Chánh sứ là Đức Bảo và phó sứ là Cố Nhữ Tu. Hai người rất khen trọng và có họa đáp. Đức Bảo lại viết 4 chữ “Dịch Thế Thư Hương” tặng ông”.

Dịch thế thư hương

Chữ do quan Chánh sứ của Vua Càn Long viết tặng (sau đó được khắc lên bức hoành phi này)

Không còn nghi ngờ gì nữa, thông tin trong gia phả và bức hoành phi cổ thật cùng khớp và có thể kết luận chính xác rằng: đây là bức hoành phi “Dịch Thế Thư Hương” do Chánh sứ của vua Càn Long là Đức Bảo viết tặng cụ Tể tướng Nguyễn Nghiễm vào trước tháng Chạp năm Tân Tỵ (1761) một ngày (sau đó được khắc lên bức hoành phi này).

Gia đình cụ Thinh và cụ Bình rất phấn khởi khi được chúng tôi và cán bộ Bảo tàng Nguyễn Du khẳng định việc chắp nối dòng họ Nguyễn Tiêu Sơn vào dòng đại tông Nguyễn Tiên Điền và gia tộc đã nhờ thợ giỏi làm phiên bản bức hoành phi và đôi câu đối cung tiến về nhà thờ họ Nguyễn Tiên Điền.

Bản truyện kiều chữ nôm vào hàng cổ nhất

Khi hỏi về sách vở của các Quan Phủ xưa, hậu duệ cụ Nguyễn Trừ cho biết “Trước còn một cuốn gia phả, nhưng đến năm lụt 1971 thì thất lạc mất, may còn một cuốn Truyện Kiều nhưng cũng nát lắm rồi”.

Chúng tôi mừng rỡ khôn xiết, run run “cảo thơm lần giở trước đèn”, thấy đây thực là một bản Truyện Kiều cổ, khắc ván in trên giấy bản, có kích thước 12cmx17cm. Lại còn quý hơn các bản Kiều cổ đời Tự Đức vì không viết kỵ húy tên vua Gia Long là “Chủng” (âm Nôm là “Giống”) và cũng chẳng kỵ húy chữ “Lan” là tên mẹ Vua Gia Long. Việc kỵ húy vua Tự Đức cũng không được thực hiện nghiêm chỉnh.

Do vậy có thể suy luận bản Truyện Kiều này khắc vào cuối đời Thiệu Trị – đầu đời Tự Đức (1847-1848), nghĩa là vào hàng cổ nhất trong số các bản Kiều sưu tập được hiện nay.

Mong ước đoàn tụ trong dòng họ Đại thi hào Nguyễn Du

Tôi hỏi cụ Bình rằng cụ có thường qua lại nhà thờ họ Nguyễn ở Tiên Điền, Nghi Xuân hay không? Thật bất ngờ, cụ nói: “Trước đây chúng tôi hầu như không có liên lạc gì cả”.

Cụ Bình tâm sự: “Thời gian trôi qua, binh biến lưu lạc, các cụ chúng tôi về quê ngoại sống đã lâu. Trước nhà có giữ bản gia phả, nhưng sau bị thất lạc mất. Bây giờ quay về, chẳng có bằng cứ gì, sợ bị mang tiếng “thấy người sang bắt quàng làm họ” nên hằng năm đều tưởng nhớ, nhưng chẳng dám về”.
Chúng tôi trân trọng tặng gia tộc bản “Hoan Châu, Nghi Tiên, Nguyễn gia thế phả”, cụ Bình xúc động đón nhận và đã tổ chức đánh vi tính lại toàn văn, sao nhiều bản giao cho mỗi gia đình giữ một bản để “nối mạch cội nguồn”.

Họ Nguyễn Tiên Điền có dòng dõi từ Trạng nguyên Nguyễn Thuyến đời nhà Mạc ở Canh Hoạch trấn Sơn Nam, trải nhiều đời ở Hồng Lĩnh – Lam Giang vẫn tiếp nối được truyền thống khoa bảng, văn võ toàn tài của tổ tiên mà dân Hoan Châu đã ca ngợi:

Bao giờ ngàn Hống hết cây
Sông Lam hết nước, họ này hết quan

Đến đời cụ Hoàng giáp Tể tướng Nguyễn Nghiễm lại gắn bó với vùng Kinh Bắc để sinh thành ra cho dân tộc Đại thi hào Nguyễn Du mà người xứ Bắc vẫn nhắc nhở trong câu thành ngữ “Trai Tiên Điền-Hồng Lĩnh, gái Kinh Bắc-Tiêu Dương” và nay, qua duyên may run rủi chúng ta lại biết được tại Tiêu Sơn – Tương Giang – Từ Sơn một chi nhánh của dòng họ Nguyễn Tiên Điền do Nguyễn Trừ (anh trai Nguyễn Du – cũng là con của Tể tướng Nguyễn Nghiễm – lại là bố vợ vua Gia Long) tưng là Tri phủ Nam Sách, sinh con trai là Nguyễn Thích (Tri phủ Nghĩa Hưng – Nam Định) và Nguyễn Trù (Tri phủ Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc) và bà con gái là Nguyễn Thị Uyên sau này là cung tần của vua Gia Long đã nối tiếp xứng đáng truyền thống vẻ vang của gia tộc.

Ngày xuân mời các bạn về Tiêu Tương – Tương Giang – Từ Sơn để thành kính chiêm ngưỡng những di vật văn hóa, văn tự như: Hoan Châu Nghi Tiên Nguyễn gia thế phả của dòng họ Đại thi hào dân tộc – Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Du, bức hoành phi do Chánh sứ của vua Càn Long đề tặng, câu đối do vua Lê Hiển Tông ban cho cha con hai quan Tể tướng, bia mộ liên quan đến hai viên quan Tri phủ đã giúp cho hậu thế ta dễ chắp nối mạch với cội nguồn tổ tiên, dân tộc và thêm tự hào về một miền quê văn hiến xứ Kinh Bắc.

Bài 1: Phát hiện câu đối Lưỡng triều danh tể tướng

Nguyễn Khắc Bảo
(Hội VHNT Bắc Ninh)
Nguồn: Báo Thể Thao Văn Hóa

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
Viết phản hồi