Thư gia đời Tần – Lý Tư

 
Đăng bởi: 24 April 2006
views  401 lượt xem
CHIA SẺ:

Phong sơn khắc thạchLý Tư – 李斯(? – 208 TCN), người Thượng Sái (上蔡) nước Sở (nay là Tây Nam huyện Thượng Sái tỉnh Hà Nam. Ông chủ trương đưa chữ Tiểu Triện (小篆) thành thể chữ tiêu chuẩn. Tiểu Triện còn được gọi là Tần Triện, nhằm sánh ngang với Đại Triện. Thể chữ này đem lại cảm giác bởi sự kết hợp của cương nhu, viên nhuận, có tác dụng lớn trong việc quy phạm hoá chữ Hán. Sự xuất hiện của chữ Tiểu Triện, là bước tiến dài của lịch sử phát triển văn tự Hán, theo “Thái Bình Quảng Ký (太平广记)” dẫn từ “Mông Điềm bút kinh (蒙恬笔经)”, Lý Tư người Thượng Sái nước Sở đã chính lý tạo thành.

Lý Tư là chính trị gia, văn học gia và Thư pháp gia nổi tiếng thời Tần. Thời trẻ ông làm một viên quan nhỏ quản lý sổ sách ở hương thôn, về sau, theo học Tuân Khanh-荀卿, làm tới chức đình uý. Tới khi Tần Thuỷ Hoàng thống nhất thiên hạ, với tầm nhìn chính trị xa rộng và tài năng kiệt xuất Lý Tư đã trở thành thừa tướng nước Tần.

Trước khi nước Tần thống nhất Lục Quốc, các nước chư hầu trải qua thời gian cát cứ lâu dài, tạo ra cục diện ngôn ngữ khác nhau, văn tự dị biệt. Tần Thuỷ Hoàng mong muốn tạo ra thể chữ tiêu chuẩn để thay thế các văn tự dị thể đó, biết Lý Tư giỏi Thư pháp, liền trao nhiệm vụ đó cho ông. Lý Tư giản hoá chữ Đại Triện, chỉnh lý thành hệ thống nét bút đơn giản, tạo ra một loại văn tự hoàn thiện, gọi là Tần Triện. Tần Thuỷ Hoàng khi xem thứ “Tân thư thể” này, rất vừa lòng, liền đưa nó trở thành thể chữ chuẩn, thống nhất trong toàn quốc.

Thời đó, người ta chưa quen với kết cấu của chữ Tiểu Triện, rất khó viết đẹp, Lý Tư liền cùng bọn Triệu Cao, Hồ Mẫu viết các bản mẫu (phạm bản) như: “Thương Hiệt Thiên – 仓颉篇”, “Viên Lịch Thiên- 爰历篇” và “Bác Học Thiên – 博学篇 “, để mọi người cùng lâm mô.

Trước khi chết 1 năm, Tần Thủy Hoàng không ngại xa xôi, phía Đông xuống Cối Kê (nay là Thiệu Hưng), tuần qua Đại Vũ Lăng, lên tới Thiên Trụ Phong (nay là Tần Vọng Sơn), sau khi ngắm cảnh Đông Hải cuộn sóng, đã lệnh cho Lý Tư viết “Cối Kê minh văn – 会稽铭文”. Lý Tư phụng mệnh viết ngày đêm rồi cho khắc lên núi đá, ở ngọn Nga Tỵ Sơn – Cối Kê (sau gọi là Khắc Thạch Sơn), chính là “Cối Kê Khắc Thạch – 会稽刻石” nổi tiếng trong lịch sử.

Tương truyền những khắc thạch còn lại của Lý Tư là “Tần Sơn Phong Sơn Khắc thạch – 泰山封山刻石”, “Lang Da Khắc thạch – 琅琊刻石” , “Cối Kê khắc thạch – 会稽刻石” và “Phong sơn Khắc thạch – 峄山刻石” ..

Nguyễn Quang Duy

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
 
Viết phản hồi