Viết chữ, xin chữ hay bán – mua chữ?

 
Đăng bởi: 11 February 2011
views  2,904 lượt xem
CHIA SẺ:

Đã qua rồi những năm khi xuân tới người ta lại ngậm ngùi nhắc tới “Ông Đồ” của nhà thơ Vũ Đình Liên. Mấy năm nay, “mực tàu-giấy đỏ” và hình ảnh ông đồ ngồi viết chữ đã trở thành quen thuộc và như trào lưu một kiểu chơi thời thượng…

Xem thêm: Năm mới nói chuyện xin chữ

Từ nét đẹp truyền thống mùa xuân…

Tục cho chữ ngày xuân đã có rất lâu đời ở Việt Nam. Nó không chỉ chứng tỏ về khát vọng vào tương lai của mọi người mà còn là một minh chứng cho việc tôn sư, trọng đạo, lấy nhân-nghĩa-đức-trí-tín để “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”.

Khi văn minh phương Tây du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, những ông đồ Nho dần “mất giá” và bị thay thế bởi một lớp người Tây học dạy chữ quốc ngữ. Tục viết chữ, cho chữ hay xin chữ ngày xuân cũng dần mai một theo biến thiên lịch sử.

Và bài thơ “Ông đồ” của nhà thơ Vũ Đình Liên hơn nửa thế kỷ trước, hoài niệm về một tập tục xưa, về một nếp văn hóa truyền thống Việt đã bị mai một bởi thời cuộc, ngậm ngùi thân phận những người “muôn năm cũ”, đã làm cho bao nhiêu người Việt thương cảm thay thân phận ông đồ, lớn hơn là nỗi buồn mất mát một tập tục văn hóa đẹp của dân tộc.

Tưởng chừng như những ông đồ đã tuyệt tích, thế nhưng bước sang thế kỷ 21 này, khi kỹ thuật công nghệ cao đang dần làm thay đổi bộ mặt cuộc sống, khi thông tin chỉ còn tính trong khoảnh khắc của từng giây phút, khi những người trẻ được gọi là thế hệ @… thì hình như tâm hồn người Việt lại hướng về những nét đẹp truyền thống dân tộc.

Văn Miếu Quốc Tử Giám, ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam ở Thăng Long – Hà Nội, được dựng từ thời Lý, có tuổi gần 1000 năm, khoảng 5 năm trở lại đây, vào ngày đầu xuân, đã trở thành “Phố ông Đồ”, nơi được nhiều người đến để xin chữ đầu năm mới…

Xin chữ ngày tết trong Văn Miếu

Những chữ Phúc, Lộc, Tâm, Tài, Đăng Khoa, Hoà, An, Lạc, Gia… thường được xin nhiều nhất. Đó cũng là khát vọng của mọi người về cuộc sống tự do, an lành hạnh phúc, giàu mạnh, vững bền… không chỉ cho mình, cho gia đình mà cho cả cộng đồng, cho dân tộc.

…Đến biến chữ Thánh thành hàng hóa

Ngày xưa, người cho chữ thường là một ông đồ có học vị thấp nhất là Tú tài qua khoa cử được vua ban. Còn không thi cử thì cũng là một nhà nho hay chữ trong vùng, có đức độ và được kính trọng… Người đến xin chữ, thường được ông Đồ xem xét tâm tư nguyện vọng mà cho chữ thích hợp.

Chữ được ông đồ viết ra bằng cả Trí- Thần- Lực của mình, nên ngoài ý nghĩa, chữ còn là một tác phẩm nghệ thuật thư pháp thực thụ. Vì thế gia chủ xem chữ xin được như một sự may mắn, phước, lộc trong năm mới nên mang về treo ở nơi trang trọng trong nhà.

Nhưng thời nay, người viết chữ, cho chữ không chỉ giới hạn ông đồ, mà đủ thành phần già – trẻ – gái – trai, Tây học – ta học, cả nhà sư trong chùa, chưa kể mấy ông đồ “dỏm” ở các đình, đền, chùa… chỉ biết vẽ chữ, không biết viết chữ.

Trong số những ông đồ thời nay, nhiều ông đồ thứ thiệt, am hiểu cách thức viết chữ, am hiểu ý nghĩa sâu xa của chữ viết ra, có “thần”, “lực” trong nét bút. Nhưng không hiếm có những ông đồ xem việc viết chữ như một cách kinh doanh kiếm tiền.

Không phải đâu xa, kể từ sau ngày tiễn “ông Công, Táo” về Trời, nơi nổi tiếng tôn nghiêm- thánh địa của các Thánh hiền là Văn Miếu- Quốc Tử Giám, được mệnh danh phố Ông Đồ mấy năm nay, trở thành nơi mua bán chữ tấp nập, nhuốm đầy không khí thị trường.

Ông đồ viết chữ ngày tết trong Văn Miếu

Có ngót nghét trăm ông đồ, anh đồ, cô đồ ngồi xếp hàng ngang, bày giấy, bút, mực và cả những xấp chữ viết sẵn: Tâm, Nhẫn, Phúc, Lộc… ai muốn chữ nào thì tiền trao – chữ lấy. Giá một chữ ở xuân Tân Mão viết bằng mực tàu trên giấy đỏ khổ 30cm x 60-70cm là 100.000đ VN.

Nếu chữ nào không có hoặc hết, ông đồ mới gò lưng viết sau khi lật vội một cuốn sách chi chít chữ Hán-Nôm, và theo đó “họa” lại chữ. Đấy là với người còn biết chút ít chữ. Còn với người không biết thì không hiểu có viết thừa hoặc thiếu nét, chữ nọ xọ chữ kia, cả người viết và người xin-mua chữ đều cho qua. Cứ có chữ là tốt rồi, xem như… văn hóa truyền thống.

Không chỉ ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám, mà đi đến các nơi lễ hội, đình, đền, chùa, miếu, phủ.. cũng thấy viết chữ- xin chữ, nói một cách thô thiển là bán – mua chữ. Hình như mọi người đua nhau xin chữ – mua chữ như đi sắm hàng Tết. Người bán ra giá, người mua mặc cả, để rồi xem chữ như mớ rau, con cá trong thực đơn ngày Tết, không có không phải người sành điệu.

Chưa kể, để cho việc kinh doanh chữ được đa dạng, không chỉ có mực tàu, giấy đỏ, năm nay còn phát sinh ra nhiều kiểu bán chữ – mua chữ phong phú. Chữ được viết trên một tấm giấy ép plastic hay trên giấy cứng, khổ nhỏ tầm 2×3 cm hoặc 4 cm, treo kèm vào móc chìa khóa, hay những hình con thú, hoa… như một món đồ trang trí lưu niệm.

Cần có văn hóa viết- cho-xin chữ?

Viết chữ – cho chữ- xin chữ ngày xuân là một phong tục đẹp, mang ý nghĩa văn hóa rất cao, biểu hiện cho ước mơ, hy vọng hướng tới chân- thiện- mỹ trong cuộc sống của con người. “Chữ” như một biểu tượng để con người theo đó sống đẹp. Nhưng khi đã là hàng hóa thì nét đẹp của nó đã bị phôi pha, từ người viết chữ- cho chữ hay bán chữ đến người xin chữ- mua chữ.

Phong tục đẹp vào thời đại hội nhập tòan cầu đã bị biến tướng, làm mất đi vẻ đẹp thiêng liêng của nó. Người viết hiếm có ai vì cái tâm mà viết chữ, vì họ kinh doanh chữ. Viết không cần tình mà cần tiền, còn người đi xin chữ, phần lớn coi như một thứ trang trí ngày Tết, chẳng mấy hiểu được ý nghĩa cao quý, nên mới có chuyện khoe nhau chữ đắt, chữ rẻ.

Không hiếm cảnh các ông đồ thời nay gò lưng viết chữ, không cảm xúc. Chẳng thế mà có chuyện thật như đùa, một nhà thơ thuê viết một câu thơ mình tâm đắc, nhưng ông đồ trẻ có lẽ không hiểu biết gì về câu thơ đã phóng bút viết thành mấy đoạn, mà đọc lên, nhà thơ nọ dở khóc dở cười, trả tiền mua chữ mà đau bụng vì tức, vì chữ mang về chỉ có vứt đi.

Lại như ở nơi khác, truyền hình VTV cũng đã từng phát sóng, một ông đồ khá nổi tiếng, ở ngay nơi mình cư ngụ, trong đêm giao thừa, đã viết cả trăm tờ mực tàu giấy đỏ chữ Tâm, đều tăm tắp, xem như lộc đầu năm tặng mọi người.

Viết chữ- cho chữ- xin chữ là một phong tục văn hóa truyền thống đẹp, đã được khôi phục. Nhưng xin đừng để biến một nét đẹp văn hóa trong phong tục truyền thống ngày Tết thành một kiểu công nghệ, hoặc phong trào làm mất đi ý nghĩa đích thực.

Những tưởng vong linh nhà thơ Vũ Đình Liên mỉm cười khi “Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua…” Nhưng nếu ông sống lại, chứng kiến cảnh viết chữ- cho chữ- xin chữ kiểu thị trường như thế này, ông sẽ cười hay khóc?

Theo Hoài Hương
(Báo điện tử tuanvietnam.net)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)
Viết chữ, xin chữ hay bán – mua chữ?, 10.0 out of 10 based on 1 rating
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
  • thierrygiang says:

    Bạn Phạm Đức Nhuận nói rất đúng…
    Ngày xưa có xin thì cũng lễ vật quà cáp, thành kính…Người viết vì đó mà thấy vui vẻ hạnh phúc biết bao…
    Bây giờ nó xin mà như chửi vào mặt, lấy tiền đè người…Hất hàm cao giọng…Thật là thấy buồn cho xã hội ngày càng hiếm người có văn hóa…
    Chuyện này hoàn toàn nằm ở người viết, dù “cho” hay “bán”, chỉ cần mình hết mình khi thể hiện, giải thích, chia sẻ những hiểu biết cho người “xin” hay người “mua”.Đó là 1 phần của người viết chữ phải giới thiệu được nét văn hóa rộng rãi này đến công chúng…
    Chứ k chỉ chăm chăm, cặm cụi như cái máy in rồi nhét tiền đầy túi.Như vậy thì thật là quá phụ bạc với “nghề chữ”. Rồi thời gian nó sẽ phụ lại mình mà muốn cầm cây bút viết 1 chữ cũng chẳng ra hình dáng gì? (cái này đã thấy nhiều rồi)
    Tôi nghĩ mọi người cũng có suy nghĩ như vậy mà thôi…

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
  • Nguyen thi quyet says:

    Mình đang muốm tìm thầy viết thư pháp với bút danh Tống Đáng ở Huế hay miền trung gì đó. Bởi khoảng 1 năm trước được người bạn tặng Bức thư pháp của thầy rất đẹp, muốn tìm thầy để xin 1 bức tặng cho người bạn khác, ai biết chỉ giùm với nha

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
  • thanh dong says:

    thang NGUYET TRA con fai im mom

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
  • Việt Phong says:

    Xưa nay đều tồn tại trao đổi, mua bán, xin cho đấy. Vỏ hình thức đi theo thời đại nhưng ruột bản chất vẫn thế. Xã hội nào cũng có thị trường cả dù hiểu theo cách nào. Tất cả đều là văn hóa.
    Ông đồ của Vũ Đình Liên cũng được người đời thuê viết chứ đâu có cho không ai đâu nhỉ …//

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
  • Nguyễn Xuân says:

    Lời bình của bạn Phạm Đức Nhuận cũng khá hợp lý. Đúng là nên bàn mua bán thế nào cho có văn hóa. Bởi vì nền kinh tế- xã hội thị trường cũng có văn hóa, hơn hẳn thời bao cấp, mặc dù thời bao cấp cũng vô vàn cái đáng quý, nhưng nó chỉ phù hợp khi con người và xã hội còn có thể sống theo kiểu …bao cấp. Nhân đây tôi bàn một chuyện ở lĩnh vực rông hơn: chuyện vợ chồng ở phương Tây, là có hợp đồng hôn nhân, nghe thật kỳ quái đối với người VN ta, đúng không? Nhưng nó lại là văn hóa đáng phải noi theo, khi mà ở nước ta bao nhiêu cô gái bị lừa đảo vì kinh tế gia đình không rõ ràng giữa vợ chồng; một trong 2 người chỉ ăn bám, đóng góp kém nhưng lại đòi hỏi quá đáng vì tư duy theo lối VN, mới dẫn đến nhiều hậu quả đau lòng mà điển hình là “vụ đốt nhà báo” vậy. Thậm chí chỉ mới yêu đương thôi là thói gia trưởng đã thể hiện, gây bao thảm cảnh cho các bạn gái, nên vì bức bách, đã gây nên giết người yêu như cô Ninh kỹ sư Hóa học năm nọ… Chỉ vì thiếu đi một điều được quy ước và được pháp luật bảo vệ- là cái HỢP ĐỒNG. Nói dài một chút để thấy sự thay đổi theo hướng tích cực của các cách vận hành xã hội theo lối thị trường ở mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Chuyện trao đổi chữ theo nhu cầu và khả năng ( từ xin cho sang mua bán) có lẽ cũng như vậy chăng.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
  • luhanh1286@gmail.com says:

    xem đồ đểu QUỐC VƯỢNG viết chữ việt ấy, như chửi vào thánh hiền, thật bi kịch

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
  • Về “văn hóa xin-cho chữ”, có lẽ, chúng ta phải có một cái nhìn “động” một chút. Ý tôi muốn nói “văn hóa” đó không phải là bất biến mà nó luôn biến đổi phù hợp với hoàn cảnh xã hội. Ngày xưa người đi xin chữ thường có thái độ rất kính cẩn và có thể kèm theo một chút lễ vật để tỏ lòng thành trước người cho chữ, người mà họ cho rằng đã đọc nhiều sách thánh hiền, là người mẫu mực cần noi theo…Tất nhiên, trước tấm lòng thành đó, người cho cũng có cách ứng xử tương xứng. Bây giờ không phải không có cách ứng xử như vậy. Tuy nhiên, một thực tế mọi người đều nhận thấy, ngoài “xin-cho” còn có “mua-bán” chữ. Có điều, chớ nên cho rằng “xin-cho” mới có văn hóa, còn “mua-bán” là thiếu văn hóa. Dù xin hay mua chữ, người ta đều thành tâm, đều có khát vọng vươn tới chân-thiện-mỹ. Điều đó lẽ nào lại là không văn hóa?! Nếu nói “kinh doanh chữ” hay nôm na là “bán chữ” làm mất đi “vẻ đẹp thiêng liêng” thì thật là vội vàng, nếu không muốn nói là hồ đồ. “Xin-cho” hay “mua-bán” đều có mặt “hay” và “không hay” . Bạn có thấy có thể có những tình cảnh như sau không: đã xin thì thế nào cũng được, đã cho thì thế nào cũng xong, còn, đã mua-bán thì không thể như vậy. Ở một góc nhìn nào đó, từ “xin-cho” sang “mua-bán” có sự chuyển biến về “chất” theo hướng tiến bộ, nét đẹp văn hóa không hề bị phôi pha mà nó vươn lên tầm cao mới. “Văn hóa mua-bán” còn một tác dụng tích cực nữa là nó khiến cả người mua và người bán phải có ý thức trách nhiệm cao, từ đó mới mong chất lượng nghệ thuật tác phẩm của họ ngày càng cao được. Nếu có vấn đề nào cần phải bàn thì đó là ” mua-bán chữ thế nào cho có văn hóa”.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: +3 (from 3 votes)
    Trả lời
Viết phản hồi