Thưởng thức Thư pháp

 
Đăng bởi: 13 April 2007
views  878 lượt xem
CHIA SẺ:

Quy chân - Thư pháp Nhật BảnVẻ đẹp của Thư pháp không gì khác ngoài hai mặt “Thực” và “Hư”. “Thực” chính là hình, bao gồm các nội dung như: dụng bút, kết cấu, chương pháp; “Hư” là cái vô hình, bao gồm các yếu tố: thần thái, khí vận, ý cảnh. Hai mặt đó tác động tương hỗ nhau cùng thể hiện ra giá trị thẩm mỹ của tác phẩm Thư pháp.

Dụng bút, kết câú và chương pháp đều là những hình thể nhìn thấy được. Dùng bút phân ra có nhanh chậm, có đề đốn, có chuyển chiết; bút phong (ngòi bút) khác nhau ở chính, ở tà, ở tàng, ở lộ; hình thái bút họa (nét bút) khi phương, khi viên, lại còn phải truy cầu phép tắc của bút lực, bút thế, kết cấu lúc chính kỳ, lúc sơ mật, lúc vi hòa; chương pháp có các cách biểu đạt: chính phụ, hư thực, ẩn lộ, khí mạch liên thông và đường lối phân minh. Ba yếu tố tuy khác nhau nhưng cùng hỗ trợ và bổ sung cho nhau.

Thần thái, khí vận, ý cảnh đều là những yếu tố vô hình, thể hiện qua những yếu tố hữu hình như dụng bút, kết cấu và chương pháp. Thần thái là linh hồn của nghệ thuật Thư pháp, cổ nhân khi bình luận Thư pháp đã có câu “Thần thái vi thượng, hình chất thứ chi” (Thần thái hàng đầu, hình chất đứng sau), nhưng cũng chỉ ra điều: “quy củ ký thất, thần tắc vô tồn” (Không có quy củ, thần ắt chẳng có). Cái đẹp của Thần thái chỉ có được thông qua cái đẹp của hình chất. Khí vận là sinh mệnh của nghệ thuật Thư pháp, là cầu nối giữa hình và thần, là giá trị biểu đạt của tình ý. Nhà thư pháp sau khi thuần thục kỹ pháp, khí sẽ vận vào ngòi bút, lấy khí hành bút, giữa chỗ điểm họa mà khí mạch tương thông, khí vận và thần thái khi đó mới thể hiện ra. Ý cảnh cũng là vẻ đẹp nội tại của nghệ thuật Thư pháp, bao gồm các nội hàm: ý cảnh, tình điệu, phong độ, phẩm cách. Nếu so sánh với thần thái và khí vận, trong việc thể hiện tinh thần riêng của tác giả, ý cảnh còn quan trọng hơn nhiều, đó chính là cảnh giới thẩm mỹ cao của thư pháp. Vẻ đẹp của ý cảnh trong thư pháp là nét đẹp cảm nhận được một cách rõ rệt từ những chữ, những dòng trong một tác phẩm.

Việc đánh giá một tác phẩm thư pháp là cả một quá trình tâm lý phức tạp, đi ngược lại quá trình sáng tác. Sáng tác thư pháp đi từ điểm họa thành chữ, hợp chữ thành bài, từ đó biểu hiện cảnh giới thần thái của tác phẩm; nhưng ấn tượng thị giác đầu tiên trong việc đánh giá tác phẩm lại thường là thần thái, khí vận rồi mới tới chương pháp của thư tác, sau mới tới phân tích kết thể, dụng bút, ý tưởng của tác phẩm, rồi mới liên tưởng tới các tác động khác từ cuộc sống cũng như hoàn cảnh sáng tác và tư tưởng của tác giả, từ tất cả điều đó mới cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm. Chính vì vậy, quá trình bình phẩm Thư pháp là một quá trình sáng tác lại cái đẹp của người thưởng thức.

Nguyên văn tiếng Trung Quốc

书法美的表现,不外有”实”与”虚”两个方面。”实”的方面是有形的。它包括用笔、结构、章法等内容;”虚”的方面是无形的,包括神采、气韵、意境等内容。两方面互相依存,相互为用,共同表现出书法作品的审美价值。

用笔、结构和章法,都是可见的形体。用笔有迟急、起伏、曲折之分,笔锋有正侧、藏露之别,笔画形态有方有圆,还要讲求笔力与笔势;结构有奇正、疏密、违和等法理;章法有宾主、虚实、避就、气脉连贯和行列形式等表现方法。三者之间既区别又相辅相成。

神采、气韵、意境,都是无形之物,他须要通过有形的用笔,结构与章法加以表现。神采是书法艺术的灵魂,古人评论书法,早有”神采为上,形质次之”的说法,但同时又指出”规矩既失,神则无存”。神采美只有通过形质美才能表现出来。气韵是书法艺术的生命,是形与神之间的桥梁,是表达情性的介质.书法家掌握了熟练技巧,运气达于毫端,以气行笔,点画之间气脉相通,气韵和神采才表现出来。意境也是书法艺术的内在美,包含意境、情调、风度、品格等内涵。他与神采、气韵相比,更偏重于作者主观精神的表现,是更高层次的书法审美内容。书法的意境美是可以通过作品的字里行间确确实实的感触到的。

书法品评是一个复杂的心理过程,他与书法创作取反方想向的运动。书法创作是集点画以成字。组字而成篇,从而表现出作品的神采境界;而书法品评的第一视觉印象常常是书作的神采、气韵、再审视它的章法,剖析它的结字,用笔、有书作的意向,而联想到生活中种种事物,作者的创作环境和思想活动,从而领会出作品的美之所在。因此,书法品评的过程,是观赏者的”美的再创造”过程。

(1 độc giả sưu tầm trên mạng Internet)

Nguyễn Quang Duy chuyển dịch
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
 
Viết phản hồi