Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca

 
Đăng bởi: 18 January 2010
views  1,295 lượt xem
CHIA SẺ:

“Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca” 嗣德聖製字學解義歌 (Tự học giải ngãi ca 字學解義歌), bộ tự điển Hán – Nôm lục bát do vua Tự Đức Triều Nguyễn 阮朝嗣德帝 biên trứ, nhằm thiết lập một bộ sách tra cứu Hán – Việt quan phương cơ chuẩn, dân chúng hóa học vấn, lưu truyền Hán học trong dân gian. Việc kiểm duyệt chỉnh lý bộ sách và ấn khắc do bọn Hoàng Hữu Xứng 黃有秤, Ngô Huệ Đạt 吳惠達 tại Ban tu thư tiến hành sau khi vua Tự Đức băng hà.

Là một vị vua sùng thượng văn hóa, tại vị thời vua Tự Đức rất chăm lo công cuộc chữ nghĩa, ngoài “Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca”, còn biên trứ bộ Luận ngữ thích ngãi ca 論語釋義歌 rất có giá trị. Bản cảo “Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca” hoàn thành khi thực dân Pháp xâm lược, kịp đến năm thứ tám Thành Thái 成泰八年 (1896), triều đình nhà Nguyễn sắc lệnh Ban tu thư Quốc sử quán chỉnh lý, kéo dài việc ban hành ấn khắc vào năm Thành Thái thứ mười 成泰十年 (1898).

Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca (cục bộ)

Bản ấn khắc “Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca” được sắp xếp theo cách thức:

  • Mỗi trang chia thành năm hàng (Trang đầu chỉ có ba hàng).
  • Cỡ chữ gồm bốn loại Đại 大 (Lớn), Trung 中 (Vừa), Tiểu 小 (Nhỏ) và Tế 細 (Cực nhỏ), trong đó cỡ vừa là chữ Nôm, các cỡ còn lại là chữ Hán.
  • Diễn ca bằng thể thơ lục bát chữ Nôm (Câu sáu: Bằng bằng trắc trắc bằng bằng 平平仄仄平平; Câu tám: Bằng bằng trắc trắc bằng bằng trắc bằng 平平仄仄平平仄平.
  • Trình bày lần lượt từ chữ Hán, chữ Nôm giải nghĩa, nếu có thêm chú âm so sánh chữ Hán mới, dùng chữ cỡ cực nhỏ chua bên cạnh. Dưới mỗi câu tám, dùng chữ Hán cỡ nhỏ chú nghĩa cho những chữ Hán mới.

Sách "Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca"

Bộ sách được chia thành:

  • Quyển một: Kham Dư loại thượng.
  • Quyển hai: Kham Dư loại hạ.
  • Quyển ba: Nhân Sự loại thượng.
  • Quyển bốn: Nhân Sự loại trung.
  • Quyển năm: Nhân Sự loại hạ.
  • Quyển sáu: Chính Hóa loại thượng.
  • Quyển bảy: Chính Hóa loại hạ.
  • Quyển tám: Khí Dụng loại thượng.
  • Quyển chín: Khí Dụng loại hạ.
  • Quyển mười: Thảo Mộc loại thượng.
  • Quyển mười một: Thảo Mộc loại hạ.
  • Quyển mười hai: Cầm Thú loại.
  • Quyển mười ba: Trùng Ngư loại.

Tất thảy các chủ đề được sắp xếp, chú giảng kĩ lưỡng, trên từ việc phong thủy, chính trị, nhân tình, dưới bàn đến cả đồ dùng, chim thú, cây cỏ.

Học giả cận đại Trần Kinh Hòa 陳荊和 nhận định bộ sách này là tiêu biểu cho thể loại tự điển Hán – Việt tiêu chuẩn quan phương cuối triều Nguyễn theo ngữ âm đương thời, có thể coi là bộ tục tự tiêu chuẩn 標準俗字 của giới thượng lưu thế kỷ XIX, là một mẫu mực trong diễn tiến thống nhất hóa tự hình chữ Nôm.

Bộ sách đã được học giả Trần Kinh Hòa dịch sang Việt ngữ, đính chính những chỗ sai nhầm, kèm theo phụ lục Âm Chú Hiệu Kham Ký 音註校勘記 và hình ảnh bản khắc, được NXB Hương Cảng Trung Văn Đại Học 香港中文大學 ấn hành năm 1971.

Tại Việt Nam, “Tự Đức thánh chế tự học giải ngãi ca” được NXB Thuận Hóa tái bản, do Trương Đình Tín và Lê Quý Ngưu phiên âm, dưới hình thức chế bản rõ ràng, dày 914 trang, là một tài liệu quý cho những người quan tâm nghiên cứu.

Khuất Lão Động Chủ – Nguyễn Hạnh

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
Viết phản hồi