Có hay không chuyện PGS Phan Văn Các “Đạo” thư pháp của Mã Ngọc Tiên?!

 
Đăng bởi: 26 June 2009
views  1,164 lượt xem
CHIA SẺ:

Gần đây, giới thư gia và giới nghiên cứu Hán Nôm “xì xồm” về một câu chuyện bán tín bán nghi rằng, Phó giáo sư Phan Văn Các, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Hán Nôm “chép y nguyên” một tác phẩm thư pháp của một nhà thư pháp Đại Lục, tên là Mã Ngọc Tiên.

Tác phẩm thư pháp này thể hiện bài thơ bốn câu đề từ trong tập Ngục Trung Nhật Ký của Hồ Chí Minh, nguyên văn như sau:

Thân thể tại ngục trung
Tinh thần tại ngục ngoại
Dục thành đại sự nghiệp
Tinh thần cánh yếu đại

Bốn câu thơ này, trong nguyên bản vốn không có đầu đề, chép ở bìa tập Ngục trung nhật ký, cùng vẽ hai tay bị xiềng, có lẽ được Bác Hồ coi như một lời đề từ cho toàn tập.

Bìa tập "Ngục trung nhật ký" của Hồ chủ tịch

Bìa tập "Ngục trung nhật ký" của Hồ chủ tịch

Câu chuyện bắt đầu từ “Triển lãm thư pháp Hàn Quốc về tác phẩm “Nhật Ký Trong Tù” của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong cuốn họa tập về triển lãm này, do Ủy ban Triển lãm thư pháp Hàn Quốc xuất bản, người ta thấy có năm thư gia Việt Nam đại diện, bao gồm: Nguyễn Văn Bách, Phan Văn Các, Phan Cẩm Thượng, Phạm Minh Hải và Lê Quốc Việt. Điều rất đặc biệt và gây sự “ngạc nhiên” đối với các thư gia Hàn Quốc là, “có một tác phẩm hao hao giống tác phẩm của Mã Ngọc Tiên, in trong họa tập “Thơ chữ Hán HỒ CHÍ MINH chú thích – thư pháp” do nhà xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản. Chuyện cũng chỉ dừng lại ở đó, và người ta cũng nhanh chóng quên đi, vì những họa tập này xuất bản có hạn, mà sách mới in xong gần như đã có đơn vị đứng ra mua làm quà tặng, nên trong các hiệu sách hầu như chẳng có. Vì vậy, công chúng cũng hiếm khi có cả hai họa tập để so sánh.

Tác phẩm của Mã Ngọc Tiên

Tác phẩm của Mã Ngọc Tiên

Tác phẩm của Phan Văn Các

Tác phẩm của Phan Văn Các

Liên hệ với cán bộ tư liệu của Bảo tang Hồ Chí Minh, tôi may mắn có được cả hai họa tập này. Quả thực, xem những danh gia thư pháp Đại Lục cũng như Hàn Quốc thể hiện các tác phẩm thư pháp, tôi mới thực sự ngấm cái câu của Lê Quốc Việt từng than thở là “Viết mãi cũng không hơn được cổ nhân”. Mà, cổ nhân ta xưa có viết đẹp cỡ nào đi chăng nữa, thì cái đẹp ấy đem qua biên giới phía Bắc đọ nét so văn, cũng chắc gì hơn được người bản xứ. Tôi lật tìm các phần có viết về bài thơ bốn câu đề từ của Bác Hồ trong Ngục trung nhật ký, và, cũng không kém phần “kính nể” về sự giống nhau. Giống từ cách chọn thể chữ để viết (ở đây là thể Triện thư), giống đến chương pháp phân chia bố trạch hàng cột. Chỉ khác có mỗi cái dòng lạc khoản, một bên là “Hồ Chí Minh thi Mã Ngọc Tiên thư” và một bên là “Hồ Chí Minh Ngục Trung Nhật Ký – Phan Văn Các Thư”.

Tuy nhiên, trông bề ngoài thì có vẻ “hao hao”, nhưng xem kỹ thì “khác xa vời” nhiều lắm. Tác phẩm của Mã Ngọc Tiên về hồn cốt mà nói, đạt đến cái uy lực của thể thư này. Nét “đũa ngọc” tròn đều và cân xứng, tỷ lệ các chữ đều nhau, sơ mật cân chỉnh và hài hòa cấu trúc. Dù vậy, có người cũng vẫn còn cho rằng, tác phẩm của Mã Ngọc Tiên cũng chỉ thuộc hạng “bình dân” thôi. Còn “tác phẩm” của PGS – Nguyên viện trưởng Viện Hán Nôm của ta, được viết trên nền giấy Điệp, (loại 5000VND/ tờ), rất là “hồn dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”, thì giống như được “lâm mô đỉnh cao” lại tác phẩm của Mã Ngọc Tiên. Tức là nhìn để chép chứ không phải “đè lên để tô”. Vì vậy mà nét to nét nhỏ, chỗ thò chỗ thụt, triện Tần chẳng phải, triện Thanh cũng không. Có nét khởi bút như Hán Lệ, có chỗ hòan bút lại trắc phong, khiến nét tòe ra như mấy cụ ngồi ngoài Văn Miếu viết sớ. Cá nhân tôi cho rằng, hai tác phẩm này khác-xa-hẳn-nhau, chẳng giống-được-nhau-tí-gì. Có chăng, đó là sự túng thiếu cảm xúc và nghèo nàn về chương pháp cũng như kỹ pháp, khiến tác phẩm của Phan Văn Các èo oặt mà thôi. Tôi không cho là PGS Phan Văn Các “đạo” thư pháp của Mã Ngọc Tiên, vì có “đạo” cũng “đạo” cho sang trọng, chứ không thể “đạo” kiểu học trò thế được.

"Lệ thư" của Phan Văn Các - Một tác phẩm "hơi lạ" về thể chữ này...

"Lệ thư" của Phan Văn Các - Một tác phẩm "hơi lạ" về thể chữ này...

Xưa nay trong thư pháp, người sau nối gót người trước, người kém học theo người giỏi, ấy cũng nhẽ thường tình. Duy có điều, những việc làm phạm đến cốt cách tinh anh của một nho gia, thì cùng lắm người mới làm, chứ chẳng mấy khi người ta làm chỉ vì muốn được có tên trong sách này, sách nọ. Tôi không tin một vị PGS đức cao trọng vọng như nguyên Viện trưởng Viện hán Nôm Phan Văn Các, lại đi ‘đạo” thư pháp. Nghe nó trái khoáy thế nào. Đến như vài người trẻ bán thư pháp tiền đô bây giờ, triển lãm tác phẩm ì xoằng, vậy mà khi vào mạng tìm tìm kiếm http://www.baidu.com/ của trung Hoa, thấy sự “kế thừa” về “hiện đại thư pháp” còn “mãnh liệt” hơn nhiều. Người ta hay bảo, “tư tưởng lớn” thường gặp nhau đó chăng? Nghĩ như  thế cho đẹp đời tốt đạo vậy…

Tác giả: Trịnh Tuấn
Nguồn: trinhtuan.com

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 1.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 1 vote)
Có hay không chuyện PGS Phan Văn Các “Đạo” thư pháp của Mã Ngọc Tiên?!, 1.0 out of 10 based on 1 rating
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
Viết phản hồi