Thư pháp hiện đại Việt Nam – lối đi mới mở

 
Đăng bởi: 17 April 2009
views  1,296 lượt xem
CHIA SẺ:

Không thể phủ nhận vài năm trở lại đây, những cụm từ như: thư pháp hiện đại, thư pháp tiền vệ, thư pháp hành vi, sắp đặt thư pháp,… bắt đầu có được sự chấp nhận của đông đảo cộng đồng yêu thích bộ môn nghệ thuật thư pháp nói riêng và cộng đồng thưởng thức, phê bình nghệ thuật, mỹ thuật nói chung. Tuy nhiên, để giải thích cặn kẽ từng khái niệm trong cả một hệ thống các khái niệm về nghệ thuật hiện đại, về các loại hình thư pháp hiện đại cần có thêm rất nhiều thời gian và kiến thức. Nhưng quan trọng hơn là những người chủ động mang thư pháp hiện đại vào Việt Nam đã “ấn định” vào đầu những người quan tâm đến thư pháp nước nhà rằng: có 1 loại thư pháp như thế, nó là một điều tất yếu xảy đến khi xuất hiện những nhân tố mới, sự giao lưu và hợp tác quốc tế đa diện về văn hóa, sự bùng nổ của các phương tiện thông tin đại chúng…và quan trọng nhất là sự thay đổi từ trong chính nội tại những người thực hành thư pháp ở Việt Nam. Điều này cũng có nghĩa là đường lối và chính sách mới về văn hóa của chúng ta đã bắt đầu đi vào cuộc sống, khuyến khích được sự tự do sáng tạo, tiếp cận với các nền văn hóa hiện đại và tiên tiến khác trong khu vực và trên thế giới để tạo ra những giá trị văn hóa mới, làm giàu có đời sống văn hóa của dân tộc.

Một tác phẩm Thư pháp hiện đại của Nguyễn Đức Dũng

Một tác phẩm Thư pháp hiện đại của Nguyễn Đức Dũng

Có thể lấy mốc 2006 với triển lãm thư pháp ngũ thể chữ Nôm “Hồn thu thảo” diễn ra ở Văn miếu quốc tử giám hà nội làm khởi đầu cho trào lưu thư pháp hiện đại ở Việt Nam. Tiếp sau đấy, dồn dập 2 năm 2007 và 2008 là những triển lãm, sắp đặt, hành vi thư pháp hiện đại khác như: “Chữ”, “Tôi nghe như thế này”, “Vũ hội chữ”, trình diễn thư pháp hành vi tại Thiền quán, “Điện tâm đồ” ở trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội, giao lưu với Hiệp hội thư pháp hiện đại Đông Dương của Nhật Bản… đã làm phong phú thêm đời sống hoạt động của loại hình nghệ thuật thư pháp ở Việt Nam. Trong khi đó các dòng thư pháp chủ lưu truyền thống không có những hoạt động làm đối trọng, khiến cho thư pháp hiện đại hoạt động và phát triển “nóng” trên mức bình thường, hầu hết các hoạt động thư pháp trong 2 năm 2007 và 2008 là những hoạt động của thư pháp hiện đại. Cũng đã có nhận định ngoài lề rằng “chỉ có thư pháp hiện đại là đang làm việc”, trong một chừng mực nào đấy, nhận định này cũng phần nào nêu được tình hình thiên lệch của thư pháp Việt Nam.

Từ trước cho đến nay, khi nói đến thư pháp, đa phần chúng ta thường chỉ có hai khái niệm trong đầu là thư pháp cổ điển Hán Nôm và Thư pháp quốc ngữ, hầu như tất cả các phương tiện thông tin đại chúng của chúng ta tập trung vào hai khái niệm này mà chưa từng nhắc đến các khái niệm như thư pháp tiền vệ, thư pháp hiện đại, họa hoằn lắm mới nhắc đến cuộc triển lãm thư pháp hiện đại của Nhật Bản do hội thư pháp Manichi tổ chức lần đầu tiên ở Việt nam tại Bảo tàng mỹ thuật Việt Nam vào năm 2003, tuy thế sự kiên này thoảng qua nhanh vì chúng ta lúc đó chưa đủ nội lực để giao lưu cũng như đối thoại với họ về vấn đề này, chỉ thấy phía Nhật Bản phô diễn khái niệm thư pháp hiện đại một chiều và đọng lại rất ít trong tâm thức của những người học tập thư pháp ở Việt Nam.

Sự xuất hiện của nhóm thư pháp hiện đại đầu tiên tại Việt Nam – Zenei gang of five – gồm 5 thành viên: Lê Quốc Việt, Nguyễn Quang Thắng, Nguyễn Đức Dũng, Phạm Văn Tuấn, Trần Trọng Dương với chủ thuyết và thực hành việc đưa thư pháp hiện đại vào Việt Nam đã khiến hiện trạng thư pháp nước nhà có thêm một dòng thư pháp mới song song tồn tại với thư pháp cổ điển Hán Nôm và thư pháp Quốc ngữ. Bản thân nhóm này xuất phát điểm từ nền tảng thư pháp cổ điển Hán Nôm, các thành viên được đào tạo bài bản và chính quy về Hán Nôm, văn hóa truyền thống, họ viết thư pháp cổ điển hán nôm ban đầu hết sức tự nhiên theo bản vị tính rồi bỗng một ngày họ chợt ngẩng lên thì thấy thư pháp hiện đại của “người ta” nhiều như rừng, mà sao người ta “tự do” thế, người ta “sung sướng” thế, mà sao người ta nói được nhiều chuyện thế. Họ chợt nhận ra rằng, họ đã đóng kín quá lâu, trái tim và nhịp thở của họ không cùng đồng điệu với đời sống tinh thần xã hội hiện tại, không bắt kịp với đời sống nghệ thuật đương đại của khu vực và thế giới, họ đang viết, đang làm cái gì ấy, cái ấy tốt thôi, truyền thống văn hóa mà, tốt thôi nhưng chưa thể đủ, hình như họ đang dối lòng mình. Và họ chuyển hướng. Điều này chi có thể giải thích sự thèm khát tự do của Zenei gang of five, sự trỗi dậy của tự do trong con người mỗi thành viên nhóm. Cái họ vươn tới là sự giải phóng tư duy, đề cao con người cá nhân, nói những câu chuyện trung thực của xã hội để không phải ân hận vì dối lòng mình. Những tác phẩm theo phong cách thư pháp hiện đại của họ đã nói lên được những điều ấy.

Cái mới bao giờ cũng khó được chấp nhận ngay và cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ là chuyện của muôn đời. Ngay bản thân thư pháp hiện đại trung Quốc khi mới bắt đầu từ những năm giữa thập kỷ 80 của thế kỷ 20 và thậm chí đến tân bây giờ vẫn bị dòng thư pháp cổ điển chủ lưu “phân biệt đối xử”. Điều này thật sự khó nói vì bản chất vấn đề này thuộc về tư duy nhận thức của những người thuộc dòng chủ lưu.

Con đường thư pháp hiện đại ở Việt Nam đã mở, rộng thênh thang cho những người tiên phong nhưng cũng là những thách thức không nhỏ đối với họ. Để tồn tại và khẳng định trong một môi trường văn hóa giao lưu rộng khắp và toàn diện, không còn cách nào khác là phải tự trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, hoàn thiện lý thuyết, lý luận, không ngừng học hỏi, tìm tòi sáng tạo cái mới. Tuy vậy, bản thân họ cũng biết: những giá trị truyền thống luôn là bệ đỡ vững chắc nhất, sáng tạo trên nền tảng giá trị và tinh hoa văn hóa dân tộc, đi tới hiện đại từ truyền thống là phương châm và tôn chỉ mục đích của zenei gang of five.

25.11.2008 – Thiên Hỏa

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)
Thư pháp hiện đại Việt Nam – lối đi mới mở, 10.0 out of 10 based on 1 rating
NGƯỜI ĐĂNG
 
Viết phản hồi