Phiếm luận về Thư pháp online

 
Đăng bởi: 16 May 2009
views  1,030 lượt xem
CHIA SẺ:

Những năm gần đây, cùng với đà phát triển rầm rộ của công nghệ internet, các lĩnh vực văn hóa văn nghệ nói chung đều đã tạo nên cho mình một “sân chơi @”, với đủ sắc màu của các kiểu xiêm y thích hợp với từng lĩnh vực ngành ngề. Lĩnh vực nào cũng có những website riêng, từ tổ chức cho đến cá nhân cũng đều đua nhau lập web, tạo ra một xã hội số hóa đến kinh ngạc. Dĩ nhiên, dù chỉ là một phân môn, nhưng nghệ thuật thư pháp ở Việt Nam cũng không nằm ngoài cái vòng xoáy công nghệ mạng này.

Tính đến trung tuần tháng tám năm 2007, cả nước có đến hàng chục website về thư pháp, thư họa, của các CLB hoặc nhóm cá nhân có cùng đam mê lập ra. Trong đó, những forum có lượng thành viên đáng kể cả trong và ngoài nước tham gia như mạng Thư Họa Việt Nam, mạng Thư Pháp Chữ Việt, mạng Hồn Chữ Việt v.v…đã tạo được tiếng nói thân thiết trong một sân chơi bổ ích đối với cộng đồng những người yêu thích thư pháp Việt toàn cầu. Đó là những điều nhìn thấy, tuy nhiên, trong bài viết này, người viết chỉ xin đề cập đến một vấn đề nho nhỏ, đó là: Thư pháp online – Đâu là điểm dừng cho giá trị?

Từ: “Qua đường không ai hay”..

Khi đọc lại những vần thơ trong bài Ông Đồ của Vũ Đình Liên, thật không kể hết những ngậm ngùi. Cứ như bài thơ là một dấu chấm hết cho “thời đại những ông đồ” sống bằng nghề cho và bán chữ.  Xã hội đã quẳng họ ra vỉa hè rồi lại khiêng họ đặt lên những trang văn, nhìn thấy cứ như chữ nghĩa bị lộn sòng trầy xước, ngẫm mà xót xa hơn xát muối. Cuộc sống của các Ông Đồ ấy bì bõm vật lộn với cơn khát cơm thừa chữ, như một nhà thơ nọ đã viết: Tiền thiếu quanh năm nghèo kiết xác/ Sách thừa mấy đống đọc nhoài hơi. Thế nhưng, lạ lùng thay mà cũng tự hào thay, cái sĩ khí của người có chữ, cái cốt cách của bậc Nho gia, cái tinh anh của tâm hồn Việt, cứ như những cây tre ghì chúi xuống hôn lên đầu cây sậy mỗi khi gió giật, nhưng lại thẳng vút hiên ngang khi trời quang mây tạnh. Và họ âm thầm “giữ lửa”, như nhưng vị tù trưởng của những bộ lạc sắp bị tuyệt chủng, giữ vật báu gia truyền, mong đợi sự tái sinh cốt cách của thế hệ kế nhiệm, để trao lại. Đó là công đức tiền nhân mà cũng là cái phúc lớn lao của hậu thế hôm nay thừa hưởng.

Đến: Cơn vật vờ chữ nghĩa…

Người viết bài này còn nhớ như in trong đầu hình ảnh của những năm 1999 – 2000, tại thành phố Hồ Chí Minh, những “ông đồ nay” ôm cả dép lẫn chữ chạy thục mạng mỗi khi Tết đến. Người biết chữ Hán thì viết chữ Hán, viết không được thì vẽ, vẽ chưa đúng thì tra Từ điển. Người không viết được chữ Hán thì vẽ chữ Quốc ngữ, vẽ không xong thì tô đi tô lại, rồi cũng xong. Miễn sao “bán được giấy viết thư pháp”, còn chữ thì…tặng. Bản thân tôi cũng đã từng “gắn bó” với nhà sách Nguyễn Văn Cừ (Quận 1) gần 2 năm làm cái “bán giấy – tặng chữ” như vừa nói. Những câu chuyện dở khóc dở cười xảy ra thường xuyên như cơm bữa. Nếu không là chuyện với người xin chữ, thì là chuyện với người thanh toán tiền bán giấy. Cái chợ chữ nghĩa rẻ ngang hàng chợ ve chai, người viết chữ thì sạch sẽ hơn người đi lượm rác, nhưng chưa chắc bụng đã no hơn. Cả thành phố Hồ Chí Minh khi đó có được vài CLB thư pháp, những hội viên có tuổi thường là đã có nghề nghiệp ổn định, nói một cách khác, họ chơi thư pháp như một thú chơi đúng nghĩa, còn anh em sinh viên tụi tôi, chơi thư pháp đồng nghĩa với cả mưu sinh nữa. Cũng may là chưa nỡ lấy “tiền chữ” của ai, chưa lấy “học phí” của học viên bao giờ. Chứ nếu không, bây giờ, tai nghe đầy chuyện xì xồ. Như anh bạn tôi, chả biết vơ đâu được ít ghi chép, làm được hẳn một cuốn luận văn về Thư pháp, rồi được in thành sách. Đọc thấy cũng giông giống như sách Tàu viết về thư pháp, thế mà có người độc miệng bảo là lí luận quái gì thứ ấy. Thôi thì, không ghi nhận cái sự sáng tạo, cũng nên ghi nhận cái công sức sưu tầm. Nói thế nghe cứ như thạc sĩ bây giờ toàn đi chép tư liệu về xào nấu làm luận hết hết ấy. Tôi không tin! Mà có tin cũng chả biết tin cái gì!

Và những người cõng chữ lên mạng…

Xưa, sách nọ sách kia trích dẫn nhiều chuyện lí thú về việc học tập và thực hành thư pháp. Còn sót lại hôm nay những mẫu chuyện nghe mà cứ ngỡ như cổ tích, nhưng không thể không suy ngẫm. Ví như chuyện Liễu Công Quyền quyết chí luyện thư phá, bái một người liệt cả hai tay làm sư phụ, cuối cùng trở thành một trong những thư pháp gia lưu danh sử sách Trung Hoa; hay như Vương Hi Chi dạy con là Vương Hiến Chi bí quyết luyện thư pháp bằng câu nói: “Bí quyết viết chữ nằm cả trong 18 cái chum này, con chỉ cần đem nước trong đó viết cho bằng hết, con khắc tìm được lời giải”. Vương Hiến Chi chợt hiểu ra điều bố muốn nói, biết rằng không có con đường ngắn để luyện thư pháp, chỉ có một chữ Cần mà thôi. Cổ thư trích sự với bao nhiêu lời văn dồn cả vào những dặn dò hậu thế, cũng mong là cái hình, cái tiếng của muôn xưa còn vọng tới muôn xa.

Nói lòng vòng mãi cũng là muốn dẫn đến chuyện thư pháp bây giờ, nhất là thư pháp online trên mạng internet. Người viết có bỏ khá nhiều thời gian để lần theo các đường link với những từ khóa của Ta lẫn Tàu và cả Tây nữa, như: Thư pháp, Thư họa, Calligraphy, 書法 (shu fa), Thư đạo (sho do), Thư pháp Ả Rập kiểu viết gothic, Kiểu Diwani v.v…Mất khoảng nửa tháng thì đọc lướt và xem qua được khoảng 70 đường link tiêu biểu. Thế nhưng, đa phần là dẫn đến những tác phẩm đã được scan và chỉnh sửa để phù hợp với rất nhiều lí do, ví dụ như: Cho phù hợp với Template của website đó, cho bắt mắt, cho dễ truy cập…Thật ít những đường link dẫn đến những nội dung mang ý nghĩa học thuật, nếu có thì theo được một hai topic trong forum là đã thấy cãi cọ tơi bời như ngoài chợ đầu mối buổi tan tầm. Người viết cũng đã cố đi tìm những nhân vật mà như sách vở xưa dạy lại là: Nom nhân cách của họ phải cao hơn họ, hay chí ít thì phong thái phải xứng tầm với chữ của họ, nhưng, cứ như là mình vô duyên vậy, chưa hề được gặp, nhất là trên những forum thì thật hiếm những mẫu người như thế!

Quay lại chuyện đi tìm giá trị, vậy giá trị của những tác phẩm thư pháp online đó ở đâu? Có ý kiến cho rằng, trong thời buổi “nhập nhằng về thư pháp” này, trước tiên là quảng bá cho công chúng biết về loại hình nghệ thuật này trước đã, sau mới đi sâu vào chất lượng. Nghe cũng có lý. Lại có ý kiến cho rằng, không thể thiếu việc đưa vào cộng đồng mạng những tin tức liên quan đến những phong trào thư pháp trong và ngoài nước, vì nếu thiếu, sẽ mất đi một lượng công chúng trí thức quan tâm đáng kể. Cũng có lý. Ý kiến khác lại đưa ra hẳn một ví dụ rằng, có người đã từng rất ấn tượng về những tác phẩm thư pháp trên mạng, tìm gặp bằng được người viết ra nó, nhưng đến khi nhìn anh ta viết thì…ông khách lắc đầu và bỏ đi. Vì “thư pháp gia” kia cứ đồ đi đồ lại từng nét một. Hóa ra những bức chữ anh ta pots lên mạng là thế, và nhờ chút kỹ thuật photoshop hoặc firewoork, tác phẩm của anh ta đã như chị hoa hậu vừa rồi ở Nha Trang đăng quang đội chiếc vương miện mua ở chợ Đồng Xuân.

Xin được tạm khép bài này bằng một câu hỏi mở: Trong mắt các bạn thì Thư pháp Online – đâu là giá trị? Người viết bài này thật không đủ trình độ và công sức để tìm ra được câu trả lời xứng đáng, và cũng cảm thấy xấu hổ khi viết bài này. Mong được sẻ chia và lượng thứ.

Trịnh Tuấn
Nguồn: trinhtuan.com

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
Viết phản hồi