Người thể hiện đôi câu đối tại Cửa Bắc Hoàng thành Thăng Long

 
Đăng bởi: 13 April 2007
views  1,261 lượt xem
CHIA SẺ:

Chúng tôi tìm đến nhà nghệ nhân chạm bạc Nguyễn Đức Chỉnh theo lời giới thiệu của bạn, vì muốn được tận mắt chiêm ngưỡng những sản phẩm chạm bạc, chạm đồng nổi tiếng của gia đình ông. Ông Chỉnh đã được tặng bằng khen: Giải thưởng bàn tay vàng của chương trình nghệ thuật Đông Dương – Hội Mỹ thuật Việt Nam (năm 1999); Bằng khen của Bộ Văn hóa – Thông tin cho nghệ nhân chạm bạc tham gia triển lãm “Nghề thủ công truyền thống Thăng Long – Hà Nội” (tháng 10-2000).

Hai người con trai của ông đang cặm cụi đục chạm các bức tranh đồng, còn ông đang bận sinh hoạt Câu lạc bộ viết chữ Hán trên gác hai. Sau khi tiễn các bạn và học trò chữ Hán, ông vui vẻ tiếp chuyện chúng tôi. Câu chuyện về nghề đúc, chạm bạc và đồng chuyển dần sang chủ đề thư pháp chữ Hán. Đến lúc này tôi mới biết được ông Chỉnh chính là người viết đôi câu đối tại Cửa Bắc Hoàng thành Thăng Long.

Ông Nguyễn Đức Chỉnh quê ở làng đúc đồng nổi tiếng Đại Bái, Bắc Ninh, thuở nhỏ ông đã nổi danh về nghề đúc đồng. Những người đúc đồng, gò và chạm đồng thường xuyên phải làm các đồ thờ cúng cho đền chùa, ngoài các họa tiết rồng, phượng, mây, trời, cây lá là những chữ Hán. Với nhiều người thợ chỉ đúc, chạm theo các nét chữ mẫu sẵn có, họ đâu có hiểu ngữ nghĩa của các dòng chữ ấy, đôi khi sản phẩm làm xong bị chê nét chữ chưa thanh, chưa đẹp, thậm chí sai phải sửa lại. Ông Chỉnh được ông nội dạy chữ Nho từ nhỏ. Khoảng 13 tuổi, cậu bé Chỉnh đã đọc viết được chữ Nho, 16 tuổi hiểu được ngữ nghĩa trong sách và bắt đầu đối được những vế đối thầy ra. Vừa làm nghề vừa học chữ, giờ đã gần 80 tuổi nhưng bàn tay của ông viết chữ Nho vẫn thanh thoát như rồng bay, phượng múa, chữ quốc ngữ thì chuẩn xác đường nét, nhiều thanh niên không thể viết đẹp bằng.

Từ làng nghề Đại Bái, năm 1950 ông Chỉnh ra Hà Nội sinh sống làm nghề chạm đồng, tiếp tục tìm thầy học chữ. Giỏi về tay nghề, hiểu biết về chữ Nho, ông Chỉnh trở thành người nổi tiếng về chạm khắc đồ bạc, đồ đồng. Khách hàng đến với ông có khi chỉ nêu ý tưởng cần đôi câu đối đặt trong nhà thờ họ, câu đối chơi trong phòng khách, một món tặng phẩm…, ông suy nghĩ viết ra giấy, giải thích nghĩa để khách hiểu chấp nhận mới khắc lên chất liệu khách yêu cầu. Sản phẩm do ông và gia đình làm ra luôn được khách hàng ưa chuộng bởi chính các nét chữ đẹp được chau chuốt từng chi tiết, nét sổ, nét ngang, nét đậm, nét thanh, các họa tiết trang trí cân đối với chữ. Không chỉ chạm khắc đồ thờ tự, ông còn góp phần phục chế các di tích lịch sử, đồ giả cổ, đồ lưu niệm, tặng phẩm bằng đồng, bạc.

Với ông Nguyễn Đức Chỉnh, giỏi về tay nghề, đẹp về chữ nghĩa thôi chưa đủ. Nên dù tuổi cao, ông vẫn muốn “Trạch hữu nhi giao, đắc sư nhi học” (chọn thầy, chọn bạn để học khôn); nếu “Độc học vô hữu, cô lậu quả văn” (học không có bạn sẽ hạn chế tiếp thu). Ông tham gia Câu lạc bộ Hán Nôm, mở trường dạy chữ Hán với hiệu “Kế Thiện Trường” theo truyền thống của cụ nội để lại. Chính từ Câu lạc bộ Hán Nôm, ông Chỉnh đã gặp được nhà thư pháp nổi tiếng Lê Xuân Hòa, giáo sư Vũ Khiêu. Ông Chỉnh đã được giáo sư Vũ Khiêu giao cho viết một số bài chữ Hán, giới thiệu nhiều người đến đặt câu đối, hoành phi.

Trong dịp chuẩn bị kỷ niệm 50 năm giải phóng thủ đô Hà Nội, tiến tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, lãnh đạo thành phố chỉ đạo công tác tôn tạo thành Thăng Long để mở cửa đón du khách tham quan. Trong đó cửa thành phía Bắc (Bắc Môn) sẽ là nơi thờ hai Tổng đốc Hoàng Diệu – Nguyễn Tri Phương có công trong việc quyết chống giặc giữ thành và đã tuẫn tiết để thể hiện trung khí với dân tộc. Giáo sư Vũ Khiêu được Sở Văn hóa – Thông tin Hà Nội “đặt” viết đôi câu đối, giáo sư viết:

“Trung vị quốc, nghĩa vị dân, lưỡng phiến đan tâm huyền nhật nguyệt, Sinh ư Nam, tử ư Bắc thiên thu chính khí vượng sơn hà”.

Theo ông Chỉnh cho biết, đôi câu đối đã được cụ Khiêu trăn trở trong suy nghĩ nhiều ngày để thể hiện đầy đủ ngữ nghĩa về công lao to lớn của hai nhà yêu nước.

Chính giáo sư Vũ Khiêu đã giới thiệu cho cán bộ Sở Văn hóa – Thông tin Hà Nội đến nhờ ông Chỉnh thể hiện nét thư pháp bằng chữ Hán nội dung đôi câu đối, và các chữ trên hoành phi.

Thể hiện nét chữ như thế nào đây, bởi đây là chốn tôn nghiêm của Hoàng thành Thăng Long, nơi sẽ đón biết bao người, bao thế hệ đến chiêm ngưỡng, học tập, ghi nhớ lịch sử. Ông Chỉnh thảo các chữ ra giấy, ra bảng, suy ngẫm nhiều lần rồi cùng bạn hữu bình luận, xin ý kiến của giáo sư Vũ Khiêu. Với ông, viết thư pháp phải tĩnh tâm, viết đôi câu đối đầy ý nghĩa này thật sự là niềm vinh hạnh, tự hào cho cá nhân, nhưng cũng đầy trách nhiệm với người quá cố, với các thế hệ mai sau. Ông đã dồn hết tâm lực gần một tuần lễ cặm cụi trên căn phòng nhỏ tại gác hai để viết lên giấy cứng. Chỉ đến khi các nét chữ đã được chạm khắc vào gỗ hoàn chỉnh ông mới thở phào nhẹ nhõm. Đôi câu đối và bức hoành phi được sơn son, thếp vàng treo trên thành Cửa Bắc đón khách vào tham quan.

Thực sự xúc động, ông Chỉnh nói: “Không tự hào sao được, chữ viết của mình được treo tại cổng thành Thăng Long để hàng triệu người Việt Nam và khách quốc tế thưởng ngoạn, thật là như một giấc mơ”.

Gần tám mươi tuổi, cả quãng đời làm nghề của ông, có lẽ những nét chữ trên hoành phi, câu đối tại Cửa Bắc – Thành Thăng Long sẽ là tác phẩm có giá trị nhất trong hàng ngàn sản phẩm từ đôi bàn tay vàng của nghệ nhân Nguyễn Đức Chỉnh đã làm ra.

Theo báo Hà Nội Mới

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
Admin: Nếu quý vị muốn đăng tải, chia sẻ bài viết, tài liệu, hình ảnh xin vui lòng gửi về bbt@thuhoavietnam.com hoặc viết bài trên Diễn đàn
 
Viết phản hồi