Về các xu hướng trong Thư pháp ở Việt Nam

 
Đăng bởi: 31 May 2008
views  1,512 lượt xem
CHIA SẺ:

Hiện nay có hai xu hướng thể hiện thư pháp. Hướng thứ nhất – Dùng hình tả chữ. Hướng thứ hai – Dùng chữ tả hình.

Ở hướng thứ nhất, người ta dùng bố cục mảng khối, đường nét, độ đậm nhạt mô tả một từ, một cụm từ…Cái đẹp của bức thư pháp loại này có thể là cái đẹp của bố cục. Sự rung cảm của người xem, hay nói cách khác, cái hồn của bức thư pháp, chủ yếu được cảm nhận từ nghệ thuật bố cục. Những người không được học thứ chữ mà tác giả dùng, không thể nhận ra đó là một bức thư pháp. Còn đối với tác giả, việc tạo nên tác phẩm, chủ yếu là vẽ chứ không phải viết là chính. Tố chất của tác giả và tác phẩm chủ yếu là hội hoạ. Thành công của  tác giả phụ thuộc chủ yếu vào tài năng hội hoạ.

Ở hướng thứ hai thì ngược lại, viết là chính.Vì vậy, để thành công, tác giả không những phải có tài năng hội hoạ mà còn phải có tài năng “thư pháp”. Tác giả phải rất nhuần nhuyễn về nghệ thuật thư pháp mới có thể dùng tài năng hội hoạ để cách điệu chữ mới có thể tạo nên một tác phẩm thư hoạ đẹp và đầy xúc cảm.

Với quan điểm trên, hướng thứ hai chứa đựng nhiều thử thách hơn. Do đó, những ai theo đưổi hướng này cần phải “lao tâm khổ tứ hơn” để vươn tới đỉnh cao của nghệ thuật thư pháp.

Gần đây, loại hình thư pháp Tiền vệ đang được kỳ vọng ở nước ta. Có người than rằng “viết mãi cũng chẳng bằng cổ nhân” và hy vọng bằng cách theo đuổi thư pháp Tiền vệ có thể sánh ngang ngửa với các nhà thư pháp tầm cỡ trên thế giới. Trong  thư pháp Tiền vệ, sự cách điệu chữ đã đạt tới mức trừu tượng hoá. Ỏ đây các tác giả VẼ nhiều hơn VIẾT. Người ta đặc biệt chú ý tới bố cục sắc độ, mảng khối, đặc biệt các tác giả thêm rất nhiều đường nét, mảng khối ngoài các nét chữ để tạo nên bức tranh giống như bức tranh trừu tượng.  Phải thừa nhận rằng, nhiều bức loại này trông khá đẹp. Có khá nhiều người băn khoăn liệu có nên xếp các tác phẩm loại này vào loại hình Thư pháp không hay xếp chúng vào loại các tác phẩm hội hoạ (?).Đến đây tôi muốn đề đạt một vài ý kiến.

Một là, cho dù thư pháp Tiền vệ xếp vào đâu, thì cũng như các loại hình thư pháp khác, nó đều thể hiện sự khát khao tự do, sự khát khao vươn tới cái đẹp, cái hoàn mỹ của con người. Nó rất đáng được trân trọng. Nhưng nếu cho rằng Thư pháp Tiền vệ là cái gì “tiên phong”, là cái gì hơn hẳn loại hình thư pháp truyền thống thì thật là “khập khiễng”.

Hai là, công bằng mà nói, cái khác nhau cơ bản giữa thư pháp Tiền vệ và thư pháp truyền thống là ở chỗ thư pháp tiền vệ sử dụng thêm các chi tiết ngoài nét chữ để tạo hình trong khi ở thư pháp truyền thống, ngoài nét chữ được cách điệu không có gì khác. Cái đẹp của thư pháp truyền thống hoàn toàn dựa vào nghệ thuật cách điệu các nét chữ. Đó chính là thử thách lớn nhất đối với các nhà thư pháp. Nói cách khác, đó cũng là cái bất lợi đối với các nhà thư pháp truyền thống. Ở thư pháp tiền vệ, các tác giả có rất nhiều phương tiện để sáng tác. Các tác giả có thể sử dụng các sắc độ khác nhau, các chi tiết phụ trợ một cách thoải mái, ngoài sự cách điệu các nét chữ. Đến đây ta thấy nhiều người cho rằng  tác phẩm thư pháp tiền vệ không thể được coi là thư pháp, chỉ có thể được coi là tác phẩm hội hoạ không phải là không có lý. Để phân giải điều này có lẽ còn phải tốn nhiều giấy mực. Sự bất đồng ý kiến này có lẽ xuất phát từ chỗ chưa có hoặc chưa thống nhất về định nghĩa Thư pháp là gì. Theo tôi, thái độ đúng đắn nhất hiện nay là phải trân trọng cả hai loại hình đó bởi một lẽ hết sức giản đơn, chúng đều có ý nghĩa cao cả là phục vụ con người.
 
Ba là, các tác giả theo đuổi thư pháp Tiền vệ nên tỉnh táo trước dư luận và với cả bản thân mình. Một số người cho rằng triển lãm các tác phẩm thư pháp tiền vệ vừa qua đã gây “choáng váng” hoặc “cú sốc “ cho mọi người. Thật vậy sao? Nếu thật như vậy thi hãy bình tĩnh xem người ta choáng váng vì cái gì. Vì đó là bước đột phá mới, vì sự thành công, sự hơn hẳn so với thư pháp truyền thống hay sự bất ngờ vì sao lại coi đó là các tác phẩm thư pháp. Mặt khác phải xem những ai là người bị choáng váng. Từ đó, các tác giả có một phần cơ sở để hiểu mình hơn. Có một điều khá rõ là các tác giả thư pháp tiền vệ đang sử dụng nghệ thuật trừu tượng hoá trong hội hoạ. Nói cách khác, các tác giả đang vẽ tranh trừu tượng. Nếu vậy, cần nhớ rằng trên thế giới đã có các bậc thầy về thể loại này như Picasso chảng hạn. Còn ở Việt nam, có không ít hoạ sỹ rất thành công về thể loại đó. Bởi vậy nếu xếp các tác phẩm thư pháp tiền vệ vào các tác phẩm hội hoạ thì quả là có thách thức không nhỏ đối với các tác giả. Do đó để vươn tới trình độ thế giới không phải là chuyện dễ.Chúng ta đang than vãn “viết mãi cũng không bằng được cổ nhân”, nếu không tỉnh táo chúng ta sẽ phải thốt lên “vẽ mãi cũng không bằng được cổ nhân”.

Bốn là, Việc phát triển thư pháp Hán, Nôm ở nước ta có một hạn chế rất cơ bản. Đó là sổ người biết loại chữ này không nhiều. Điều đó hạn chế rất lớn khả năng thưởng thức của đại đa số quần chúng, dù chúng ta có truyền bá những lý luận căn bản vê thư pháp đến đâu chăng nữa. Tuy nhiên, hạn chế này lại là thuân lợi của thư pháp chữ Việt. Vậy thì tại sao lại không phát triển thư pháp chữ Việt?.( Xin quý vị tham khảo bài viết ” Thư pháp chữ Việt, nên có hay không “ trên trang chủ ).

Với tầm hiểu biết còn hạn chế, nhưng vì nhiệt tình với thư pháp nước nhà, tôi xin liều viết ra những suy nghĩ  của mình mong quí vị chỉ bảo cho. Tôi vô cùng biết ơn về điều đó.

Phạm Đức Nhuận
E-mail: nhuanpd@yahoo.com.vn
Mobile : 0912.154.235

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
NGƯỜI ĐĂNG
Phạm Đức Nhuận: Giảng viên Đại học Bách Khoa Hà Nội - Cộng tác viên Mạng Thư Họa Việt Nam. Điện thoại: 0912 154 235 - Email: nhuanpd@yahoo.com.vn
 
  • Việt Phong says:

    Khi than rằng “viết mãi cũng chẳng bằng cổ nhân” nên chăng cũng đặt lại câu hỏi tại sao đại đa số giới thư pháp Việt Nam, Trung Hoa, Nhật Bản, Hàn Quốc hàng trăm năm nay vẫn theo đòi cổ nhân để vươn tới cái gì? Có thể đi theo một hướng nào đó để phát triển nghệ thuật nhưng đừng vội cả vú lấp miệng em, lập lờ đánh lận con đen về định hướng thẩm mỹ để che đậy đi sự bất lực của mình trước cổ nhân?./

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
    Trả lời
Viết phản hồi